امیر فرخاد / خبرنگار | کلابهاوس، ماشین گفتمانساز
کلابهاوس چیست و چگونه کار میکند؟
کلابهاوس یک شبکه اجتماعی نوپا اما پر سروصدا است؛ پر سروصدا از منظر صوتمحور بودن این شبکه اجتماعی عنوان شد، چراکه در این پلتفرم خبری از عکس و ویدیو نیست، حتی افراد نمیتوانند کلمهای برای یکدیگر بنویسند و خلاصه اینکه صرفا میتوان بطور زنده صحبت کرد و یا همراه با جمعی شنونده بود.
کلابهاوس در سال گذشته یعنی در آوریل ۲۰۲۰ ایجاد و راهاندازی شد و در مدت کوتاهی، بسیاری را جذب خود کرد. حالا اما مانند هر پدیده دیگری این شبکه اجتماعی آمریکایی به ایران راه یافته و تعداد قابل توجهی از کاربران ایرانی، از این شبکه اجتماعی استقبال کرده و به آن پیوستهاند. حضور جواد ظریف، وزیر خارجه در یک گفتوگوی کلابهاوسی و عضویت محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات مهر تاییدی بود بر مجوز فعالیت کاربران ایرانی در این شبکه اجتماعی.
اگر خاطرمان باشد، در اولین سالهایی که «جیمیل» راهاندازی شد، برای ساختن حساب کاربری پیششرطی تعیین کرد مبنی بر اینکه یک نفر از اعضای جیمیل باید شما را دعوت کند؛ این پیششرط در کلابهاوس گنجانده شده و برای اینکه شما عضو آن شوید لازم است شخص دیگری از شما دعوت کند، با این تفاوت که شناسه دعوتکننده در صفحه نمایه حساب ما نمایش داده میشود و همین به معیاری برای اعتبارسنجی افراد از لحاظ پایگاه سیاسی و اجتماعی بدل شده است.
گفتمان کلابهاوسی
خیلی زود کلابهاوس گعدهای برای علاقهمندان مباحث سیاسی و اجتماعی شد. از افراد عادی جامعه تا اشخاص صاحب نفوذ و شناختهشده گرد هم آمدند و در غوغای زودهنگام انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ به بحث و گفتوگو پرداختند. طبعا، بیشتر مباحث کسانی مورد توجه قرار میگیرد که در رسانهها و سایر شبکههای اجتماعی پیشتاز بوده و دنبالکنندههای فراوانی دارند. در این فضای جدید افراد گاهی اوقات مودبانه و نوبتی صحبت میکنند و دیگرانی گوش میدهند و گاهی هم پرخاشگرانه و بینوبت به یکدیگر میتازند!
همانطور که اشاره شد اغلب این مباحث حول محور نامزدهای احتمالی انتخابات پیش رو است. اما مساله قابل توجه این است که کلابهاوس در قامت یک ماشین گفتمانساز ظاهر شده؛ قابلیتی که تا پیش از این، نه تنها رسانههای جمعیای نظیر رادیو، تلویزیون و روزنامهها بلکه شبکههای اجتماعی مشهور نیز در این وسعت نداشتند. کلابهاوس بطور ملموسی فاصله عوام و خواص را به حداقل رسانده و گفتمان تازهای را برای پرسشگری، روشنگری و حتی مطالبهگری شکل داده است.
حال پرسش اینجاست که بسامدهای این گفتمان تا چه حد در نتایج انتخابات و حتی فراتر از آن، در تحولات سیاسی کشور موثر واقع میشود؟ آیا کلابهاوس و جریانهایی نظیر آن میتوانند مناسبات حاکمیتی را به نفع عامه تغییر دهند؟ آیا این بستر میتواند ابزاری برای شفافسازی مسایل مبهم دولتها باشد؟ بطور قطع گذر زمان به این پرسشها پاسخ میدهد.
اگرچه کلابهاوس با سرعت پیش میرود اما در عین حال دچار شتابزدگی است و نقصهای فراوانی دارد. بطور مثال گاهی عدالت درباره سخنرانها اجرا نمیشود و تعیین سطح کیفی و مدت زمانی که سخنران در حال سخنرانی است توسط صاحبان مباحث یا اصطلاحا «مدریتورها» که گردانندگان بحثها هستند اداره میشود. از سویی دیگر کاربران اندروید از یک نسخه غیررسمی که توسط تیم سازنده کلاب هاوس طراحی نشده لاجرم استفاده میکنند و همین مساله سبب بروز محدودیتهایی میشود.
در نهایت به نظر میرسد این ماشین گفتمانساز در حال حاضر دچار هیجاناتی است که چراییاش به نوظهور بودن آن برمیگردد و برای قضاوت درباره آن نباید عجله کرد.
[democracy id=”2″]
